Historia Ochotniczej Straży Pożarnej w Nabrożu

          Zapiski o Nabrożu sięgają początku XV wieku, a związane jest ono z powołaniem parafii w 1411 roku. Fundatorem był Jan Sumnik, królewski gończy z grunwaldzkiego pola bitwy. Powróciwszy w zdrowiu z bitwy pod Grunwaldem, z żoną Agnieszką fundują pierwszą świątynię i parafię. Wraz z powołaniem parafii miejsce to nabrało znaczenia i stało się centrum życia religijnego i publicznego w najbliższej okolicy. Było świadkiem dziejowych burz, wojen, mordu ludności, a także wzniosłych lat rozwoju i pokoju.

W ostatnim czasie bardzo ważnym wydarzeniem historycznym, porównywalnym do aktu powołania parafii i roli Nabroża, jako centrum kultury i tradycji była uroczystość koronacji obrazu MB Nabroskiej w 2002 r. 

Na tle tych minionych i obecnych śladów życia tutejszej ludności rysuje się także historia OSP w Nabrożu, która już obchodziła jubileusz 80-lecia.

Ochotnicza Straż Pożarna w Nabrożu została powołana w okresie międzywojennym. Dokładnej daty nie znamy, ale z całą pewnością był to rok 1926, a mówi o tym Kronika Wsi Nabróż, którą rozpoczął pisać i dokumentalnie opracowywać dyrektor Szkoły Podstawowej w Nabrożu p. Czarnecki. Według znanych nam źródeł, to ówczesny kierownik Szkoły Podstawowej w Nabrożu – Leon Robak, legionista, porucznik Wojska Polskiego, wielki patriota – rzucił hasło, aby w Nabrożu powołać Straż Pożarną. Jego propozycja wzbudziła żywe i dynamiczne zainteresowanie wśród mieszkańców Nabroża. Do nowej społecznej organizacji zgłosiło się ponad 40 osób. Wkrótce wyłonił się pierwszy Zarząd, w skład którego weszli: Paweł Stadnik – prezes, Leon Robak – naczelnik, Józef Wielosz s. Wojciecha – z-ca naczelnika, Józef Smyk – sekretarz, Piotr Skop – skarbnik, Adam Grycyk – gospodarz.

Aktu rejestracji nowej jednostki pożarniczej dokonuje dh. Łuczyński, powiatowy instruktor Straży Pożarnej w Tomaszowie Lubelskim.

Za pierwszorzędny cel nowa jednostka postawiła sobie za zadanie zakup sprzętu pożarniczego, jeśli ma być użyteczną organizacją i służącą potrzebom ludzi. Organizowano tzw. „kwesty”, czyli zbieranie zboża, pieniędzy od mieszkańców wsi i okolic, organizowano także zabawy wiejskie, a pozyskane z nich środki pieniężne przeznaczyć na zakup sikawki ręcznej i na inne ówczesne sprzęty pożarnicze.

Trzeba zaznaczyć, że ta inicjatywa i sposób wstępnego działania pozyskania funduszy spotkała się ze zrozumieniem, tym bardziej, że jak wspomina Kronika Jednostki, w tamtym czasie bardzo często wybuchały pożary, a należy wziąć pod uwagę fakt, że zabudowania były w większości drewniane i kryte słomą, więc o wielki pożar nie było trudno. Jak dowiadujemy się z Kroniki, bywały sytuacje, że w tygodniu były 2 i 3 pożary w okolicy, w których strażacy brali udział w gaszeniu tego żywiołu; stąd z tak wielkim zrozumieniem popierano potrzebę istnienia i działania jednostki pożarniczej w Nabrożu.

 W niedługim czasie od momentu zaistnienia Straży Pożarnej w Nabrożu odbyły się sprawnościowe zawody strażackie w Telatynie, tu Nabróż zajmuje I miejsce i wysoką nagrodę pieniężną: 300 zł.

W 1935 roku zradza się myśl budowy pierwszej remizy strażackiej i odbyły się kolejne sprawnościowe zawody zorganizowane w Łaszczowie. Tu strażacy wykazują się bardzo dobrym przygotowaniem i zajmują po raz kolejny I miejsce. Główną nagrodę pieniężną i okolicznościowe pozwolenie na wyrąb kilku drzew z lasu prywatnego na ukończenie remizy w Nabrożu funduje hrabia Stanisław Starowieyski /dziś błogosławiony/.

W 1937 r. z szeregów strażackich odchodzi jego pomysłodawca i założyciel – Leon Robak. Podejmuje pracę nauczycielską w innej miejscowości, daleko oddalonej od Nabroża. Jest żegnany serdecznie i ze wzruszeniem, zaistniała bowiem świadomość, że odchodzi wspaniały człowiek, który sercem oddany był tej ziemi i ludziom. Po odejściu Leona Robaka następuje zmiana składu Zarządu, a w jej kolejnym składzie byli: Józef Smyk s. Jakuba – prezes, Marcin Wielosz – naczelnik, Józef Smyk – z-ca naczelnika, Piotr Skop – skarbnik. Strażacy pełnili sumiennie swoje obowiązki i starali się o podniesienie poziomu swej sprawności i użyteczności publicznej.

Wybuch II wojny światowej spowodował przerwę w działalności Straży Pożarnej w Nabrożu. Przyczyna była oczywista, kilku strażaków zostało zmobilizowanych do wojska, pozostali walczyli wraz ze swoimi rodzinami o uratowanie życia, będąc z innymi mieszkańcami wioski świadkami tragicznych zdarzeń, jak szukanie schronienia po spaleniu gospodarstw. Zapewne błędów i wiele zła nie brakowało po obu stronach, stąd okolice Nabroża i pobliskich miejscowości stały się wtedy polem walk, mordów i zniszczeń.

Po zakończeniu II wojny światowej, gdy ludność Nabroża częściowo uporała się z przywróceniem gospodarstw, życia i pracy, w 1952 roku przywrócono działalność OSP. O tym fakcie świadczy zebranie wsi i powołanie – przywrócenie jednostki pożarniczej w Nabrożu. W powojennym Zarządzie znaleźli się: Władysław Hałka – prezes, Władysław Czarnoba – naczelnik, Władysław Sobczuk – z-ca naczelnika, Bronisław Skop – skarbnik. Powojenne władze nabroskiej jednostki nie wiele mogły uczynić, bowiem rany wojny jeszcze się nie do końca zagoiły, zaś wydarzenia polityczno – społeczne tego czasu były trudne. Ważnym było to, że odrodzono tak potrzebną społeczeństwu służbę przeciwpożarową.

W roku 1962 zostaje powołany nowy Zarząd, na czele którego stają: Władysław Smyk – prezes, Józef Skop – naczelnik, Bronisław Stepaniuk – z-ca naczelnika, Edward Wielosz – sekretarz, Kazimierz Lis – skarbnik, Władysław Sobczuk – gospodarz. Młodzi duchem, zrywni i ambitni druhowie postanawiają powrócić do chlubnych tradycji jednostki i zabiegać o sprzęt pożarniczy i być czynnymi strażakami, tzn. służyć ludziom w potrzebie, a Bogu w czasie Jego chwały. Rzeczywiście, nowemu Zarządowi i kolejnym przy nielicznych zmianach personalnych udaje się pozyskać i zorganizować odpowiednie sprzęty pożarnicze, mundury i szereg innych potrzebnych rzeczy do funkcjonowania i sprawnego działania Jednostki, np. motopompa: M 400, potem M 800, węże gaśnicze, samochód bojowy, mundury, hełmy itp.

W 1967 roku powstaje żeńska drużyna pożarnicza, która działała długie lata.

W 1980 r. zostaje przydzielony nowy wóz pożarniczy, pierwszym kierowcą został Edward Wielosz, który nieprzerwanie pełnił tę funkcję do momentu swojej tragicznej śmierci, czyli do 2005 r. Po dh Edwardzie Wieloszu kierowcą wozu bojowego został dh Wojciech Smyk.

Kolejne lata to stałe obowiązki strażackie i troska o rozwój jednostki tak względem pozyskania nowych członków, a także modernizacji i napraw sprzętu.

W roku 1990 zrodziła się koncepcja budowy nowej remizy. Pomysł pozyskał aprobatę i pomoc społeczeństwa nabroskich mieszkańców i okolicznych wiosek, a także życzliwość ze strony Komendanta Rejonowego dh. płk. Edwarda Kierepki oraz Wójta Gm. Łaszczów Marka Wiśniewskiego i Stanisława Jędrusiny. Budynek rósł okazale ku zadowoleniu wszystkich, a członkowie Straży Pożarnej godzin pracy i dni, w tym własnego sprzętu nie liczyli i nie oszczędzali.

15 maja 1994 r., po Mszy św. sprawowanej w Nabroskiej świątyni przez proboszcza parafii Nabróż ks. Zdzisława Leśniowolskiego w intencji strażaków, budynek – Remiza został oficjalnie przekazany druhom i potrzebom wioski. Na otwarciu Remizy pośród wielu gości byli m.in.: Lesław Podkański – poseł RP, dh. Mieczysław Skiba – wojewódzki Komendant OSP, dh. Roman Papajewski – z-ca wojewódzkiego komendanta, dh Henryk Mąkal – Komendant Rejonowej PSP w Tomaszowie Lub., Stanisław Jędrusina – wójt Gm. Łaszczów.

Remiza Strażacka stała się owocem dobra ludzi oraz miejscem strażackiej przystani i służby. Remiza, jak mówią mieszkańcy Nabroża, jest fortecą pomocy, niezawisłości i porządku wiejskiego. Tego dnia odbyły się także zawody strażackie - jednostka nasza zajęła II miejsce. 

Rok później, dnia 18.VI.1995 r. nasza jednostka otrzymała sztandar z rąk Komendanta Wojewódzkiego OSP dh. Mieczysława Skiby.

Sztandar poświęcił ks. Waldemar Malinowski, proboszcz parafii i kustosz sanktuarium.

Na zawodach strażackich w dniu otrzymania sztandaru zajęliśmy II miejsce, natomiast rok później /1996/ w Łaszczowie I miejsce.

W 1997 r. obchodziliśmy jubileusz 70 – lecia jednostki. Jednostka nasza otrzymała srebrny medal dla sztandaru, które nadała Komenda Główna OSP w Warszawie.

Tego roku umiera długoletni Prezes Jednostki – dh Władysław Smyk, wielka to strata i smutek dla nas wszystkich.

Po śmierci zasłużonego Prezesa, druhowie na zebraniu sprawozdawczo - wyborczym dnia 31 stycznia 1998 r. wybierają dh. Mariana Hałkę na Prezesa jednostki, który do obecnej chwili pełni powyższą funkcję. Nieco zmieniony Zarząd kontynuuje dalsze prace i stara się o wpisanie jednostki do Krajowego Systemu Ratowniczo - Gaśniczego. Uroczyste nadanie tego aktu miało miejsce 6 maja 2001 r. Na tej ważnej i podniosłej uroczystości dla Jednostki byli obecni przedstawiciele władz szczebla wojewódzkiego, powiatowego i gminnego.

Jednostka stara się o nowocześniejsze sprzęty pożarnicze, niezbędne wyposażenia dla remizy i wiele innych tego typu potrzeb.

W roku 2002 przy naszej Jednostce odbyło się Powiatowe święto strażackie połączone ze świętem ludowców PSL. Wśród wielu gości z powiatu, gmin byli także: poseł - Zdzisław Podkański i senator – Lesław Podkański.

Na początku 2005 r. niespodziewanie umiera dh Edward Wielosz – pierwszy - wieloletni kierowca wozu bojowego i wielce zasłużony Druh Nabroskiej Jednostki.

Członkowie naszej jednostki uczestniczą w różnych kursach i szkoleniach związanych z udzielaniem pomocy medycznej, gaśniczej, obsługiwania sprzętu przeciwpożarowego i innych potrzeb związanej z działaniem straży pożarnej. Druhowie naszej jednostki otrzymują odznaczenia i nagrody za zasługi dla pożarnictwa i działalności społeczno – kulturalnej. Jednostka OSP w Nabrożu może poszczyć się tym, że 3 druhów zostało odznaczonych przez Zarząd Główny ZOSP w Warszawie „Złotym Znakiem Związku”.

Nasza Jednostka czynnie udziela się w różnych pracach społecznych oraz w wydarzeniach narodowych i religijnych. Jest ich wiele, np.: pomoc powodzianom, pomoc po huraganie, ufundowanie drogi cementowej pomiędzy remizą a szkołą w Nabrożu, pielęgnacja parku wiejskiego i wiele innych. Uczestniczyliśmy w organizacji uroczystości pobytu MB Fatimskiej w naszej parafii, jubileuszu 50 lecia procesyjnego powrotu obrazu MB Nabroskiej z Tyszowiec do Nabroża, w służbie porządkowej podczas wizyty Ojca św. Jana Pawła II w Zamościu. Oprócz tych wydarzeń uczestniczyliśmy w organizacji i służbie porządkowej z innymi jednostki OSP, policją i Strażą Graniczną z Łaszczowa w koronacji obrazu Matki Bożej Nabroskiej, peregrynacji MB Częstochowskiej. Pełnimy służbę przy grobie Pana Jezusa, odpowiadamy za porządek przy innych świętach parafialnych.

Współpracujemy ze Szkołą Podstawową /obecnie z Zespołem Szkół/, z Parafią w naszej miejscowości, z Urzędem Gminy w Łaszczowie, ze Starostwem Powiatowym w Tomaszowie Lubelskim, Towarzystwem Regionalnym Hrubieszowskim i innymi instytucjami.

Spotykamy się ze zrozumieniem i życzliwością ze strony wielu osób, choćby np. dh. Edwardem Hunkiem Wojewódzkim Prezesem OSP w Lublinie, dh. Arkadiuszem Bratkowskim Wojewódzkim W-ce Prezesem OSP w Lublinie i niedawnym posłem naszej ziemi, dh Edwardem Żukiem – Starostą Powiatowym w Tomaszowie Lubelskim, dh Kazimierzem Organistą - Powiatowym Prezesem OSP w Tomaszowie Lubelskim,

dh Stanisławem Jędrusiną – Wójtem Gminy Łaszczów i zarazem Prezesem Gminnym OSP i wiele innych osób, które trudno tu wymienić, a które przyczyniły się do sprawniejszego działania naszej jednostki i dobrego o niej imienia.

Nie wiele jednostek tego szczebla może poszczyć się tym, że ma osobistego kapelana, z czego jesteśmy dumni i wdzięczni za duchowe wsparcie.

W krótkim czasie, trudno jest przedstawić szczegółowo wszystkie wydarzenia, uznaliśmy, że ta prezentacja jest wystarczająca, aby przybliżyć naszą historię. Kończąc, chcemy oddać hołd wszystkim mieszkańcom naszej miejscowości i okolic za wsparcie naszego istnienia i działania, różnym instytucjom, władzom samorządowym i pożarniczym, a szczególnie druhom, którzy odeszli z ziemskiego życia za ich oddanie i miłość dla służby w straży.

Opracował

Ks. Waldemar Malinowski

Proboszcz parafii Nabróż (1994 - 2008)

     Kapelan OSP Nabróż